TÜRK ŞAİRLERİNDEN BİRÇOĞU YERE DÜŞTÜ DE KALKACAK GÜÇLERİ YOK

Yazar

Türkiye’de yapılanlar ve yapılmayanlar tartışılagelmiştir hep. Şubat ayı içindeki tartışma konularının başında şiir ve şiir yılıkları geliyor.

Yaşar Nabi’nin ilk defa 1948’de  Yeni Şiirler’i ile başlayan yıllık geleneğini devam ettirmeye çalışan dergiler var. Şubat sayısında Kitap-lık, E ve Agora yılık yayınlayan dergiler oldular.

Eski Dergisi, şubat sayısında yıllıkları tartışıyor. “2003 Şiir Yıllığı Üzerine Düşünceler” başlıklı yazısında Abdullah Şevki: “Bir yıl içinde yayımlanan şiirleri dergileri tarayarak yazarın beğenisine göre bir araya getirmek yıllık yapmak olmamalı. Kendiliğinden oluşan antolojimsi bir şey yapmaksa hiç değil! Bir defa herkesçe üzerinde uzlaşılmış bir yıllık tanımı yok yazınımızda.” diyerek yılığın kendisini tartışmamız gerektiği üzerinde duruyor.

“2003 Yılında Türk Şiiriyle Yüz Yüze” başlıklı yazısında Ersan Erçelik, şiirimiz üzerinde önemli tespitlerde bulanarak şiirimizdeki tıkanıklığın sebeplerini tespit ediyor.

“Dergilerde yayınlanan şiirlere baktığımızda çoğunlukla kötü şiiri görüyoruz. Bir tekrar var Türk şiirinde. Bunun en önemli nedenlerinden biri, şairlerin beslenecek kaynakları bilmemeleri. Bir kere şiir kitapları çok az okunuyor. Adeta kimse kimseyi okumuyor. Geleneğinden kopmuş bir şiirle karşılaşıyor insan. Türk şairlerinden birçoğu yere düştü de kalkacak güçleri yok…” ve bir başka tespiti sayın Çolak’ın: “Artık şiire adanmış bir ömür sürmüyor şairler. Şiir yazmanın gerektirdiği donanımı edinmek gibi bir sorunları da yok. Şiir yazmada bilinen tekniklerin, bunların en alışılmış ve kolay olanını kullanmakla yetiniyorlar. Böylece değil, genişleyen şiir yazılıyor.”

‘Gelişen değil, genişleyen şiir” tespitini yapan Veysel Çolak, yaklaşık yetmiş dergiyi izlemiş. Ancak bu dergilerin otuzundan şiir seçmiş. Üstelik on beşinden en fazla iki şiir seçmiş. Yani kırk dergiden yıllığa alınabilecek şiir bulamamış. Böyle olunca diğer şiir dergilerinin varlık nedenini merak ediyor insan…

Veysel Çolak yıllıkta şöyle diyor: “Dergiler 2003 yılında şiiri, şiirin geleceğini sorun edinip aranışlara girmediler. Yönlenen olmakla yetindiler daha çok. Gelen şiirleri yazıları düzenleyerek sundular okuyucuya.”  Veysel Çolak’ın incelediği kırk dergiden şiir almayışı ve dergilerin de yönlenen olmakla yetinmeleri şiirin bu gün geldiği noktada derilerin sorumlu olduğu gerçeğini ortaya koyuyor.

Abdullah Şevki, bu şair çokluğuna değişik açıdan bakmayı deniyor:  “70 yazın dergisini tarayarak, 155 şairin 2003 yılında yayınlanan şiirini yıllığına almış. Demek ki bu ülkede yazarın beğenisine göre iyi şiir yazan yüz elli beş kişi var. Bir ülke için kanımca iyi, hatta fazla bir rakam bile. Yani şiir çöküşte değil!”  Netice olarak şu tespitle bağlıyor görüşlerini: “Agora 2003 Şiir Yıllığı bir emek ürünü olarak kenara atılacak bir çalışma olmamakla birlikte referans olarak kullanılacak bir çalışma örneği olmaktan uzak.”

“2003’te şiirimiz” başlıklı değerlendirmesinde Veysel Çolak, şiirsiz dergiler arasında şairlere: “Bu açmazdan kurtulmanın biricik yolu olarak her ay dergilerde şiir yayımlamayıp kitap bütünlüğünde çıkışlar yapmanın gerekliliği öne sürülebilir.” önerisinde bulunuyor. Bu bağlamda dergilere kızıp şiir yayınlamayan ve kitapla çıkışına devam edip Hiç’i önümüze koyan Rıdvan Memi’yi kutlamak istiyorum.

Metin Celâl ve Kadir Aydemir’in hazırladığı ve E Dergisinin okurlarına şubat sayısıyla hediye ettiği E 2004 Edebiyat Yıllığı için 48 dergi incelenmiş. Tür olarak şiirle sınırlı kalmayan yıllıkta deneme, eleştiri, söyleşi, öykü gibi türler de yer almış. Metin Celâl ve Kadir Aydemir’in beğenisini kazanabilen şair sayısı 61. Metin Celâl “Şiir, belki de, şimdiye dek yaşadığı en durgun yılı geçirdi.” diyerek 2003’te şiirimizdeki durgunluğa dikkat çekiyor, ama yıllığına 61 şairi almakta tereddüt etmiyor.

Edebiyat Yıllıkları N’oldu? diye soran ve konuyu irdelen Demirtaş Ceyhun, yıllık konusunda etkin yayınevlerine çağrıda bulunuyor.

“Gerçekten, Nazım Hikmet’ten Sabahattin Ali’ye, Sait Faik’ten Yaşar Kemal’e kadar neredeyse bütün ustalarını tekeli altına alarak edebiyatımızın üstüne lök gibi çökmüş YKYi onca kitabın yanı sıra birçok dergi, antoloji, sözlük, albüm de çıkardığı halde, niçin acaba bir “yıllık” hazırlatıp yayınlamayı düşünmez.

Soruyorum.”?

Not: Bir çok kişi bu yetmiş dergiyi merak ediyordur. Sağdan Hece, Kaşgar, Üç Nokta ve Yitik Düşler var. Ayrıca Simav Anadolu, Gediz gibi mahalli dergilerin yanında Cumhuriyet Kitap, Radikal Kitap,  Virgül gibi şiir yayınlamayan dergiler de şiir yıllığı için incelemeye alınmış Veysel Çolak tarafından.